یک فقدان جبران‌ناپذیر برای موسیقی منطقه
دنیای موسیقی در سوگ نشسته است. روبین رادا، خواننده، نوازنده سازهای کوبه‌ای و آهنگساز اروگوئه‌ای، در روز چهارشنبه 26 اوت 2026 در مونته‌ویدئو در سن 83 سالگی درگذشت. این خبر توسط خانواده او از طریق بیانیه‌ای در شبکه‌های اجتماعی این هنرمند تأیید شد و علت مرگ ذات‌الریه دوطرفه اعلام شد؛ بیماری‌ای که او یک ماه با آن دست‌وپنجه نرم کرد.
رادا که در 16 ژوئیه 1943 در مونته‌ویدئو متولد شد، به یکی از ارکان موسیقی عامه‌پسند آمریکای لاتین تبدیل شد و به دلیل توانایی منحصربه‌فردش در تلفیق ریتم‌هایی مانند کندومبه، راک، جاز، فانک، تانگو و میلونگا شناخته می‌شد. او خود را یک موسیقی‌دان تلفیقی می‌نامید و می‌گفت: «همیشه تغییر می‌کنم: از پاپ به تانگو رفتم. نواختن با یک ریتم واحد مرا خسته می‌کند».
«من آدم شادی هستم. هنرمندانی هستند که خودشان را کامل نشان نمی‌دهند. من همیشه همه‌چیز را نشان می‌دهم»
زندگی‌ای وقف ریتم و تلفیق
رادا پیشگام کندومبه بیت در کنار ادواردو ماتئو بود و در گروه‌های بنیادینی مانند ال کینتو (1967-1970)، توتِم، اوپا (با هوگو و اسوالدو فاتوروسو و رینگو تیلمان) و لا بندا عضویت داشت. آثار او بسیار گسترده است و شامل آلبوم‌هایی مانند لا رادا، ان فامیلیا (1982)، لا بندا، آدار نِبور، مونته‌ویدئو، لا کوسا سه پونه نگرا، تانگو، میلونگا و کندومبه (2015)، کندومبه با کمک دوستانم (2023)، کیِن وا کانتار (2000)، تراپیا د مورگا (1991)، آلگره کابایرو (2002) و آثار کلاسیک اوپا: گلدن وینگز (1976) و ماجیک تایم (1977) می‌شود.
از معروف‌ترین ترانه‌های او می‌توان به «کیِن وا کانتار»، «چا چا موچاچا» (که در سال 2000 به یک موفقیت بزرگ تبدیل شد)، «موریندو د پلنا»، «می پایس» (ساخته‌شده در سال 1999 به سفارش روزنامه ال پایس اروگوئه)، «ددوس»، «کندومبه پارا گاردل»، «کندومبه پارا فیگاری»، «بیافرا»، «لاس مانزاناس»، «بوتیخا د می پایس»، «بلومانا» (معروف به «توکا چه نگرو رادا»)، «راک د لا کایه» (1979)، «اروگوئه» (همکاری با ترونو)، «نو مه queda más tiempo» (بازنوازی‌شده در 2015 با ال گوچی)، «بالدراما» (با مکس اورتیزبرئا و آگاراته کاتالینا، 2025)، «هلویسا» (ساخته‌شده با ادواردو ماتئو) و «تراپیا د مورگا» اشاره کرد.
ریشه‌ها، فوتبال و مارادونا
رادا همیشه ریشه‌های آفریقایی‌اش را در موسیقی ریو د لا پلاتا برجسته می‌کرد. او می‌گفت: «کندومبه از آفریقا می‌آید... کندومبه درون من است». دوران کودکی او دشوار بود و با کمبودها و بیماری سل که از 2 تا 4 سالگی در بیمارستان بستری بود، سپری شد. این بیماری لکه‌ای روی ریه او باقی گذاشت که اولین آرزویش یعنی فوتبالیست شدن را نابود کرد. او با شوخی می‌گفت: «آن‌قدر بد بودم که به من گفتند فوتبال را رها کن». با این حال، او ماراکانازو (1950) را در 7 سالگی تجربه کرد و تحسین‌کننده بزرگ دیگو مارادونا بود که در کنسرت خولیا زنکو با او آشنا شد. او درباره مارادونا گفت: «فردی بسیار مهربان که وقتی تو را می‌دید بغلت می‌کرد، فردی باورنکردنی، یک دوست».
ارتباط او با فوتبال در موسیقی‌اش نیز بازتاب یافت: «موریندو د پلنا» به عنوان سرود هواداران سن لورنسو و ریور پلاته اقتباس شد. علاوه بر این، او که در اصل هوادار ناسیونال بود، پس از دریافت لباس‌های کامل از باشگاه پنیارول در روز سه‌پادشاهان، هوادار پنیارول شد.
سال‌های حضور در آرژانتین و تلویزیون
رادا 12 سال در آرژانتین زندگی کرد و سه فرزندش لوسیا، ماتیاس و خولیتا در آنجا به دنیا آمدند. او در برنامه‌هایی مانند گاسولروس (1998، شبکه ال ترسه) شرکت کرد و برنامه لو د رادا (2007، تلویزیون عمومی) را اجرا کرد. او همچنین مهمان همیشگی برنامه لا پنیا د مورفی (شبکه تله‌فه) بود و لحظات فراموش‌نشدنی خلق کرد: در سال 2016 ترانه «ولور» را با گیرمو فرناندز اجرا کرد؛ در سال 2019 با فرزندانش حاضر شد؛ در سال 2022 ترانه‌های «کندومبه پارا گاردل»، «ددوس»، «11 و 6» (بازخوانی از فیتو پائز)، «چا چا موچاچا» و «کیِن وا کانتار» را خواند و پیام‌های خورخه درکسلر، خاویر مالوستی، خولیا زنکو، لیتو نبیا و هوگو فاتوروسو را دریافت کرد؛ و در سال 2025، آخرین حضور او، با دیگو لوکو، لیزا تالیانی و مورگا آگاراته کاتالینا بود.
خداحافظی‌ها و ادای احترام‌ها
خبر درگذشت او موجی از واکنش‌ها را در سراسر دنیای هنر برانگیخت. چارلی گارسیا عکسی بدون متن با ترانه «ددوس» به اشتراک گذاشت؛ فیتو پائز نوشت: «خانواده رادا خانواده پائز است. امروز رهبر بزرگ عشق و موسیقی را از دست دادیم»؛ ناتالیا اوریرو متن ترانه «بوتیخا د می پایس» را منتشر کرد؛ والریا لینچ تجربه‌اش در نمایش هیر را به یاد آورد؛ ترونو گفت: «باشد که اریشاها همراهت باشند، روبین»؛ نیکی نیکول از الهام‌بخشی او تشکر کرد؛ و ماریو پرگولینی نوشت: «روبین رادا، در آرامش باش و از آسمان برایمان موسیقی بفرست». همچنین داوید لِبون، دانته اسپینتا، آندرس سیرو مارتینز (که او را «بهترین صدای اسپانیایی» نامید)، پدرو آلفونسو، کوتی، لری د کلای، گریسلا سیچیلیانی، بنخامین روخاس، جی مامون، لوس آوتنتیکوس دکادنتس، لیساندر آریستیمونیو، نیتو مستره، لا بریسو، کونوسیندو روسیا، آندرهآ رینکون، پدرو آزنار، میگه گرانادوس، کوین جوهانسن و ماریا گادو نیز به این موج پیوستند.
در زمان مرگ، رادا در حال آماده‌سازی یک کنسرت reunión برای گروه توتِم و یک تور با نمایش «تراپیا د مورگا» به همراه آگاراته کاتالینا بود. با این حال، میراث او فراتر از هر پروژه‌ای است: او یک چهره بی‌نظیر در موسیقی ریو د لا پلاتا بود، هنرمندی که کندومبه را به صحنه‌های جهانی برد و توانست شادی‌اش را از طریق موسیقی به دیگران منتقل کند. همان‌طور که خودش در «موریندو د پلنا» می‌خواست: «وقتی بمیرم / نمی‌خواهم غمم را بخوانند / ترجیح می‌دهم با رقصیدن یک پلنای غنی بیدارم کنند».